Tag Archives: euskal

Arrasate: euskara eta kooperatibismoa

arrasate_aitzindari_1024x576

Arrasate aitzindaria izan da, bai euskara talde eta euskal komunikabideen sorreran, bai eta kooperatibismoari dagokionez ere. Ideia hau jorratu du eta bi ideia horiek uztartzen saiatu da aste honetan ETB1eko ‘Tribuaren Berbak’ saioa.

Joxemari Muxika AEDko presidente ohia

Joxemari Muxika AEDko presidente ohia

Horretarako Kikek Amonarrizek Joxemari Muxika AED Arrasate Euskaldun Dezagun elkarteko presidente ohiarengana jo du lehendabizi. Elkartea, erreferentzia bilakatu zen gainontzeko euskara talde zein elkarterentzat.

AED 1983. urtean sortu zen euskara arrasatearren bizi-esparru guztietara zabaltzeko helburuarekin. Garai hartan, gaztelaniak itota zuen euskaldungoa eta Arrasate erdal mundu batean bizi zen. Testuinguru gordin horretan, euskararen egoeraz kezkatuta zegoen zenbait ‘kontzientziadun’ pertsona bilduta osatu zuten elkartea.  Gauzak horrela, lantalde ezberdinak jarri zituzten martxan euskararen erabilera bultzatzeko. Horien artean, gaur egun Arrasaten oso garrantzitsuak diren bi: lan-mundua eta hedabideak (Arrasate Press aldizkaria, egun Goeiena Telebista den Arrasate Telebista…).

Iban Arantzabal, Goienako zuzendaria

Iban Arantzabal, Goienako zuzendaria

Goiena Telebista Debagoieneko eskualdean eta Aramaion ikus daiteke, eta bertako gertaerei buruz aritzeaz gain harrobi lanak ere egiten ditu, hamaika kazetarik, aurkezlek eta teknikarik hemen eman baitituzte lehen urrats profesionalak. Anne Igartiburu, Maider Egues eta Asier Aranguren, adibidez, Arrasate Telebistan hasi ziren. Kike Amonarriz bertara hurbildu da, eta Iban Arantzabal, Goienako zuzendariarekin hitz egin du komunikazio taldearen (telebista, irratia, prentsa, internet, mugikorretarako aplikazioak…) inguruan gehiago ezagutzeko. Herria, herritarrak, inguruko edukiak eta euskara ditu Goeinako komunikazio taldeak oinarri.

Bestalde, kooperatibismoa XIX.mendean sortu bazen ere, Arrasate ere erreferentzia bilakatu da zentzu horretan. Kooperatibismoa da Arrasate munduko mapan kokatu duena, Mondragon Korporazioa bertan sortu eta bertan errotu baita. 289 erakundez osaturik dago, 80.000 langile baino gehiago ditu mundu osoan zehar, eta Euskal Herriko enpresa talderik handiena da.

Arianne Kareaga Lankidetzaren Ikertegiko (LANKI) kidea

Arianne Kareaga Lankidetzaren Ikertegiko (LANKI) kidea

Tribuaren Berbak saioa kooperatibismoa gertutik ezagutu nahi du, eta horretarako Arianne Kareaga Lankidetzaren Ikertegiko (LANKI) kidearekin hitz egin du. Mondragon Unibertsitateak kooperatiben esperientzia ikertzeko xedez sortu zen 2000.urtean.  Kooperatibismoarentzat unerik gozoenak ez badira ere, eredua zalantzan ez dagoela azpimarratu nahi izan du Ariannek. Euskarak kooperatibismoaren filosofian izan duen garrantziaz ere hitz egin digu ( Almen ikastola, HUHEZI irakasle eskola, euskara planak…).

Nuria Agirre, Laboral Kutxako Giza Baliabideetako zuzendaria

Nuria Agirre, Laboral Kutxako Giza Baliabideetako zuzendaria

Mondragon Korporazioaren beste erakunde batengana jo du Kike Amonarrizek:  Nuria Agirre Laboral Kutxako Gestio Sozialeko zuzendariarekin hitz egin du, euskarak kooperatibetan bizi duen egora ezagutzeko. Nuriak azaldu digunez, Laboral Kutxak garrantzia handia eman dio betidanik euskarari, euskara eta euskal kultura sustatzea euren izaeraren oinarri direlarik.

Unai Diego, Orbea-Txinako zuzendaria

Unai Diego, Orbea-Txinako zuzendaria

Bestalde, Orbea ere Mondragon taldeko beste kooperatiba bat da. Hasieran, armagintzari lotutako enpresa bat izan zen, baina gaur egun bizikletaren negozioa ardatz du. Egoitza nagusia Mallabian du, baina Portugalen eta Txinan ere baditu fabrikak. Mundu guztian zabalduta dagoen euskal marka da. Horrela, Kike Amonarrizek Unai Diego Orbeak Txinan duen zuzendariarekin hitz egiteko aukera izan du, skype bidez.

Beraz, Arrasate herri sarrailagile bat izatetik euskarekin harreman zuzena duten finantza, banaketa, industria eta ezagutza lantzen dituzten hainbat enpresaren habia bihurtu dela ikusi dugu aste honetako ‘Tribuaren Berbak’ saioan.

“Surik bai?”, jairik jai euskaraz aritzeko hiztegia

Euskara bidelagun hartuta, jairik jai ibiliko gara gaur. Izan ere, eguzki izpien epeltasunean, udan ugaritu egiten da jendea ezagutzeko eta harreman berriak egiteko aukera. Duela gutxi euskal piropoak izan genituen hizpide;  Bilboko jaietan murgilduta gauden honetan, euskal jaietan ohikoak diren esaldien hiztegia osatzeari ekin diogu.

jaietan-euskaraz

Jairik jai euskaraz aritzeko hiztegia


JAI GIROAN GABILTZANEAN

Surik ba al duzu??? (Ligatzeko ohiko galdera)
Mutilik ba al duzu? (Jaietan ligatzen hasteko galdera tipikoa)
Zerbait hartzera joango gara? (lagunarteko esaldia)
Hau jendetza, goazen beste taberna batera! (gau hasieran maiz esaten duguna)
Mozkor ederra du horrek! (orduak aurrera egin ahala asko entzuten dena)
Non egongo ote dira komunak? (gauean zehar neskek askotan euren -buruei galdetzen diotena)
Goazen txosnetako kontzertuetara (euskal herriko herri guztietan entzuten den esaldia)
-Hau giro ona!! (edonon gaudela esaten duguna)
Kalimotxo katxi bat eta bi garagardo! (Jaietan egarrituta gaudenean tipikoak diren edariak)
Dantza egingo al dugu? (beste norbaitekin “ligatzen” saiatzen garenean)
Hori mutil katxarroa hori! (ordu txikitan, ondo ikusten ez dugunean, esan ohi duguna)
Dantzan ondoan duzuna bahietz gainera erori! (ondokoa balantzaka eta dantza batean dabilenean esaten duguna)

4171623371_3307fccf91 copy

JAIAREN OSTEAN

Zelako bixamona! / Earra resakia! / Hau da hau ajea / Hau bestondoa (gehiegi edaten dugunean)
A zer nolako parranda atzokoa (jaietan ondo pasatzen dugunean, alegia, beti)
Gaur beste parranda bat botako dugu (aje askorik ez dagoenean esaten dena)
Norekin amaitu zenuen atzo? (lagunen batek ligatzen duenean)
Ez dut sekula gehiago edango (beti esan baina sekula egiten ez duguna)

Hiztegia zabaltzen lagunduko al diguzu? Ziur gaude izango dituzuela bestelako esaldi edo esamoldeak. Gure zerrendan sartuko ditugu, beraz animatu bai euskararen blog honetan baita gure Facebookean ere zuen proposamenak uzten. MAITATU EUSKARA eta pozik bizi! 🙂