Category Archives: euskal kultura

“Parisen euskaraz”: Euskal altxorrak, argiaren hirian

Paris “argien hiria” dela esan izan da, urte luzez izan zelako Europako arte eta hezkuntzaren erdigunea. Artisten sorlekua ere bada, baina, beste edozeren gainetik, maitasunaren hiria izateagatik da ezaguna. Euskal kulturarentzat erreferentziazko hiria da, baita hainbat euskaldun jaso dituen harrera-hiria ere. Horregatik, maletak hartu, eta Frantziako hiriburura jo dute Kike Amonarrizek eta bere lantaldeak, bertako euskaldunen Pariseko bizitzia ezagutzera, eta euskarari nola eusten dioten jakitera. Izan ere, “Parisen euskaraz” atalarekin jarri dute martxan “Tribuaren Berbak” saioaren hirugarren denboraldia.

ronnie_1.png

Ronnie Lynn musikaria

San Martin kanalaren inguruan topatu du Amonarrizek lehen euskalduna: Ronnie Lynn Patterson du izena, eta Kansasen, AEBetan, jaiotako jazz musikaria da. 24 urte daramatza Parisen bizitzen, baina Ipar Euskal Herrian denboratxo bat pasatu zuen. Beñat Achiari eta Mixel Etxekopar musikariekin harremana izan zuen, eta, batik bat, Achiarik euskal historiaz esandakoa oso “hunkigarria” egin zitzaion. Hori dela eta, metodo-liburuei heldu zien euskara ikasteko, baita ikasi ere! Praktikatzeko, eitb.eus-eko edukietara jotzen duela nabarmendu du, eta “Tribuaren Berbak” saioaren jarraitzailea ere ba omen da.

Paristarren artean galdeketa egin du Kikek, Frantziako hizkuntza gutxituak ezagutzen ote dituzten

Xabier Madariaga

Xabier Madariaga

jakiteko, eta batzuek ezagutzen badituzte ere, askorentzat ezezagunak dira, tartean, jakina, baita euskara ere. EITBren berriemaile Xabier Madariagak esan du euskarak ez duela inolako presentziarik, eta Euskal Herria, berriz, postal hutsa dael bertakoentzat. Hondartzak, Ezpeletako piperrak, urdaiazpikoa eta gazta bakarrik ezagutzen dituzte, hau da, iragarkietan ikusten dutena. Berak egunero azaldu behar izaten du “basque” dela, baina Pirinioen beste aldekoa, jendeak ez duelako Euskal Herriaren egoeraren berri.

Kattin Hauscarriague eta Louis Domecq

Kattin Hauscarriague eta Louis Domecq

Guri buruzko ezagutza handirik ez dute izango, baina, hala ere, Parisen Eskual Etxe galanta daukate. Louis Domecq eta Kattin Hauscarriague  ezagutu ditu, Kikek euskal etxearen sortzaileetako bi izandakoak. Louis paristarra da, baina gurasoak Hazparnekoak eta Donapaleu ingurukoak zituen. Kattin, berriz, Euskal Herrian sortu eta hazi zen, baina orduan ez zen euskaraz aritzen. Izan ere, orduan euskaraz aritzeak erakusten zuen ez zekitela frantsesez mintzatzen, eta “hori desohorea zen”. Sorbonan ezagutu zuen Louis, eta elkarrekin beti egin dute euskaraz. “Parisen ateratu zen gure eskuara”, diote. Hasieran,  “ahal zuten lekuetan” biltzen ziren euskaldunak, eta, pixkanaka, ohartu ziren etxea behar zutela. Ehunka pertsona elkartzen zen orduan, aipatu dutenez, orain baino gehiago.

Hasierako garaietan indar handiagoa bazuen ere, gaur egun, sei elkarte biltzen ditu Eskual Etxeak, 600 bazkide ditu, eta eskaintza anitza du: euskara ikastaroak, dantza eta abesbatzen emanaldiak… Gainera, ikasleentzat aterpe ere bada. Eraikina arakatu du Amonarrizek, eta hainbat ikasle, irakasle eta bazkide ezagutu du. Antolaturiko ekintzen berri izan du, baita Interneten eta sare sozialetan egiten duten lanaren berri ere. Euskal etxean euskara erabiltzen ote duten galdetu dienean, ordea, erantzuna apal xamarra izan da. Zaharrek dezente egiten omen dute euskaraz; gazteek, berriz, gutxiago.

Parisko Eskual Etxea

Parisko Eskual Etxea

Elkartean 60 pertsona ari dira euskara ikasten, 7 taldetan banatuta. Gehienak paristarrak dira, eta bikotekidea euskalduna delako, edo gurasoak edo arbasoak Euskal Herrikoak zirelako ari dira euren hizkuntza ikasten, euskara berreskuratu beharreko altxortzat baitaukate.

 

Parisek dauka gordeta, hain justu, euskararen eta euskal kulturaren altxorrik handiena, ongi gordeta eduki ere! Frantziako Liburutegi Nazionalean dago euskaraz idatzitako lehen liburua, Bernart Etxeparek 1545ean idatzitako Linguae Vasconum Primitiae. Euskal literaturari hasiera eman zion liburua harribitxia da, beraz, euskaldunontzat, eta haren balioa areagotzen du, gainera, liburu horren ale bakarra izateak. Gozatu ederra hartu du Amonarrizek hura ikusi, ukitu eta irakurrita!

Linguae Vasconum Primitiae

Linguae Vasconum Primitiae

“Tribuaren Berbak” saioak, gainera, euskarari lotuta Parisek biltzen dituen bitxikeria gehiago azaldu digu. Esaterako, 1889ko Erakusketa Unibertsalean, Eiffel Dorrea erakusgarri nagusi izan zuen hartan, euskarazko lehen grabazioak egin zituzten, tartean, irrintzi bat, eta “Donostiako Hiru Damatxo” kantua.  Inaxio Lopez de Aranak  topatu zituen grabazioak, eta hark emandako datuen arabera, ondorengoenak dira entzuten diren ahotsak: Aguer Barhendy, Muskildiko semea (Zuberoa), garai hartan 40 urte inguru zituena. Irakaslea izan zen eta Kolonbian ibili zen, misiolari. Bestalde, Donostiako neska bat, alfabetatua eta lanbidez saltzailea zena; 1900ean 20 bat urte zituen. Eta, azkenik, Bartzelonako Unibertsitateko irakasle Telesforo Aranzadi da irrintziak bota zituena.

Gainera, Frantziako hiriburuan agertu zen euskarazko lehen film luzea, Gure Sor lekua. Urte luzez desagertuta egon ostean, 2013an aurkitu zuen dokumentala Josu Martinez EHUko ikerlariak Andre Madre jeneralaren Pariseko etxean. Zoritxarrez, lan horren irudiak baino ez daude; audioa galduta dauka.

Bestalde, Montparnasse metro geltokiko kartelean, euskarazko hitzak agertzen dira: “Txartelak” eta “Informazioa”. Hain zuzen ere, horixe da, tribukideok dakigula, Parisen euskaraz idatzita agertzen den errotulu ofizial bakarra. Geltokian topatutako bidaiariei galdera egin diete, baina inork ez zekien zein hizkuntzatan idatzita zeuden hitz horiek.

txartelak

Montparnasse geltokiko kartela

 

 

 

 

 

 

Bitxikeriaz bitxikeria, altxorrez altxor eta gonbidatuz gonbidatu, Parisen euskaraz ere egiten dela erakutsi du ETB1eko saioak, eta munduko beste hainbat txokotako euskaldunek bezala, han ere, gogoz eusten diotela euskarari.

Hemen duzue, oso-osorik “Parisen euskaraz” atala, EITB Nahieranen:

Euskara eredu ere badelako!

Euskara bere txikitasunean handia da, eta beste hizkuntza gutxitu batzuentzat eredu dela erakustera etorri zaigu ‘Tribuaren berbak’ saioaren azken atala.

Eredu ere bagarelako” izenburupean emititu du ETB1ek aste honetako saioa. Euskara zenbait alorretan, eta zenbait lurralderentzat, erreferente dela erakutsi du, eta, horretarako, hainbat pertsonaren esperientziak eta iritzia bildu ditu Kike Amonarrizek.
tribu-garabide_1024x576

Garabide hizkuntza lankidetza egiten duen garapenerako Gobernuz Kanpoko Erakundea da. Maddi Iñarrak eta Ander Bolibarrek azaldu dute hizkuntza biziberritzeko planak egiten dituztela, batik bat, Hego Amerikan. Euren ustez, hizkuntza berreskurapena da Euskal Herriak munduarekin elkarbanatzeko duen esperientzia interesgarrienetako bat. Kolonbiarekin, Guatemalarekin, Ekuadorrekin eta Mexikorekin harreman iraunkorra dute, eta herrialde horietako hainbat komunitatek eredu hartzen dute Euskal Herria hezkuntza-ereduari, herrigintzari eta komunikabideei dagokionean.
tribu-egana_1024x576
Bertsolaritza oso gurea dugu, eta, garai batean hala pentsatzen bazen ere, ez da kantu inprobisatuen adibide bakarra munduan. Portugalen, Galizian, Kanaria Uharteetan, Bretainian eta Iberoamerikan, besteak beste, topa ditzakegu horren adibideak. Gainera, azken urteotan asko zabaldu eta indartu dira bertsolaritzak kantu inprobisatua lantzen duten beste herrialdeekin dituen harremanak. Andoni Egaña bertsolariaren hitzetan, ezagutu dituzten munduko beste kultura guztietan, hemen bezala, amaieratik hasten dira bertsoa eraikitzen. Aldiz, kultura gehienetan musika-tresnen laguntzaz inprobisatzen dutenez, bitxia egiten zaie gure bertsolariek “a capella” kantatzea. Alabaina, atzerrian, bertsogintzak berak baino gehiago, hemengo auto-antolatzeko moduak harritu du jendea gehien; hau da, Bertsolari Elkartea sortzeak, eta hark ikerketak, zabalpenean eta transmisioan egindako lanak.
tribu-korrika_1024x576
Korrika ere erreferente da euskararen sustapenean. Lau urtean behin Euskal Herria kilometroz kilometro zeharkatzen duen lasterketa herrikoia 19.enez abiatuko da martxoaren 19an. Asier Amondo arduradunak adierazi du Korrika badela “auzolanaren eta elkarlanaren adibide”, eta “horrek laguntzen gaitu ahalduntzen, alde batetik, eta, bestetik, euskahalduntzen”. Bestalde, nabarmendu du kanpoko beste hizkuntza gutxitu batzuentzat erreferentzia ere badela, eta munduan dituen beste “anai-arreba” txiki batzuk aipatu ditu: Correlingua (Galizia), Correllengua (Katalunia), Corsa per la lenga (Val D’Aran), Ar Redadeg (Bretainia), Ray yr laith (Gales) eta Rith (Irlanda).

AEK-ko koordinatzaile nagusi Mertxe Mugikak, Korrikaz beharrean, helduen euskalduntze-alfabetatzeaz hitz egin dio Kike Amonarrizi. Haren hitzetan, hemen daukatribu-mertxemugika_1024x576n dimentsioa ez dauka beste inon. Dena den, adierazi du Kataluniari “inbidiaz” begiratzen diola. Izan ere, bertan, heldu batek katalana ikastea erabakitzen duenean, lehen eta bigarren mailak doan dauzka; hori ez da gertatzen, aldiz, euskarara ekarrita. Instituzio nagusiek laguntzen badute ere, (“eta eskerrak!”), ez dago Kataluniaren pareko “doakotasunik”.

Saioaren amaieran, Eusko Jaurlaritzaren Hizkuntza Politikarako sailburuorde Patxi Baztarrika eta Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbao elkarrizketatu ditu, elkarrekin, Amonarrizek.

Euskararen indarguneei dagokionez, Baztarrikak hezkuntza eta helduen euskalduntzea aipatu ditu, eta esan du “erreferente garela hizkuntza politika integralak ditugulako (hedabideetan, zerbitzu publikoetan, administrazioan, IKTetan, unibertsitatean…)”. Aitzitik, Bilbaok azpimarratu du euskalgintzatik zenbat proiektu sortu den, zenbat ekarpen egin zaion bai norbanakoak, bai espazioak euskalduntzeari. Nonbait, ez da ohikoa kanpoan eragileak, enpresak eta abar gai izatea komunean jartzeko euren printzipioak, eta ahots bakar batez hitz egitea.

tribu-baztarrika-bilbao_1024x576Ahulguneei buruz ere hitz egin dute. Kontseiluko idazkari nagusiak herritarrak aktibatzeko beharra aipatu du, eta azpimarratu du “euskaraz biziko den komunitate trinkoa” behar dugula, eta “norberak horren kontzientzia hartu” behar duela.
Baztarrikak, Hizkuntza Politikarako sailari dagokionez, onartu du asko dagoela hobetzeko eta egiteko euskara biziberritzeko, baina gakoa dela “euskara erabiltzeko gai denak euskara erabiltzeko gogoa izatea, eta euskara erabiltzeko hautua egitea; azken batean, euskara euskaldunentzat erakargarri gertatzea”.

Horretarako, beharrezkoak dira gizartearen inplikazio aktiboa eta adostasun eta sozial zabala. Baztarrikak azpimarratu du “politika euskararen zerbitzura” behar dugula, eta ez “euskara politikaren zerbitzura”.

Amaitzeko, biek ahala biek aitortu dute bidea luzea dela. Eta horretarako, jakina, beharrezkoa da erakundeek eta eragileek norabide berean lan egitea.

Apirilaren inguruan esaera asko daude! Zein da gehien gustatzen zaizuna?

Apirilean gaude, dagoeneko!! Gaur bi ditu urteko laugarren hilabeteak. Badakizue zer den ohikoa aro honetan: udaberria heltzen dela, euria gehienok nahi duguna baino gehiagotan botatzen duela, ia beti Aste Santuko jaiak eta oporrak izaten ditugula… Bada, apirila beste arlo batengatik ere da ezaguna! Euskarak bere inguruan zenbait esaera dituelako, hain zuzen ere :-). Ez zenekiten? Ba begira guk aurkitu dugun zerrenda:

"Apirilean, euri aunitz". Horrela dio esaerak... eta horrela islatu du Jose Antonio Ortiz de Zaratek argazki honetan.

“Apirilean, euri aunitz”. Horrela dio esaerak… eta horrela islatu du Jose Antonio Ortiz de Zaratek argazki honetan.

Ezagutzen dituzu? Apirilaren inguruko esaerak, euskaraz

-Martxoa haizetsu, apiril euritsu, maiatza gero eguzkitsu.

-Apiril ona ezagutzeko ehun urte bizi beharko! Ehun da bat baditut eta ez dut onik ere ezagutu.

-Apiril, biribil, urdea txerri-tokian hil (Apirileko eguraldi txarragaitik).

-Apirila bero, negua gero.

-Apirila euritsu, urte hura ogitsu.

-Apirila haizetsuak nekazaria pozten du.

-Apirila hotz, miseria ogi-artoz.

-Apirila hotz? Ez gari ta ez agotz.

-Apirila joan eta maiatza gero, agoztegian agotza bego.

-Apirila joan ta maiatza gero, ganbara bazterrean agotza bero.

-Apirila on ikusi nahi duenak, ehun urtez behar du bizi.

-Apirilak bere hotz uztarra bai; jauntsi arina oraino etsai.

-Apirilaren azkenean, hostoa haritz gainean.

-Apirilean euri aunitz.

-Apirilean euria goian-behean.

-Apirilean ihinzte, ogi-urte.

-Apirilean inusturia jotzen badu, berri ona da.

-Apirileko egunak hiru aro.

-Apirileko euriak balio du ardi-arkina hoberena.

-Apirileko zizea, urrea baino hobea.

-Eguzkiz beterik ere, apirila marrant-emaile.

-Opeil bustiak dakaz ogiak.

-Ortzantza apirileko, arnoa barrikako.

-Txikia banintzen, handia banintzen, apirilean lorea nintzen.

Zer iruditu zaizue? Zein da gehien gustatzen zaizuena? 🙂 Eskerrik asko! Eta gozatu hilabete honetaz!!

 

Euskal kantuen bertsiorik ezagutzen duzu?

Euskal kantuak behin baino gehiagotan izan ditugu hizpide euskararen txoko honetan. Duela gutxi euskal abestiak Whatsapp bidez nola irudikatu ikasi genuen eta aurretik, youtuben gehien ikusitako 10 euskal kantuen zerrenda egin genuen . Bada, oraingoan, euskal kantuen bertsioak errepasatuko ditugu, alegia, beste hizkuntza batzutara moldatutako euskarazko jatorrizko kantak.

Youtuben gehien ikusitako 10 euskal kantuen zerrendako lehen postuan “Ilargia” zegoen, eta berriz ere aipatu beharrean gaude. Zalantzarik gabe, talde gernikarraren abestirik arrakastatsuena da eta duela zenbait urte katalanera itzulia izan zen. Entzun dezagun!

Ken Zazpi – La Lluna

Pirritx eta Porrotxen “Maite Zaitut” kantak Euskal Herriko txikienak bakarrik ez, handienak ere dantza jarri ditu, eta abesti ezagun hau ere, katalanera itzulia izan zen, sekulako arrakasta lortuz. Jarri pailazoen sudurra eta goazen abestera!! 🙂

Pirritx eta Porrotx – T’estimo molt

Eta Esne Beltzaren “Euskaraz bizi nahi dut” abestiak ere muga guztiak gainditu ditu, 2012an katalanezko bertsioa egin baitzuten La Pegatina taldeko kideek. Ez duzuela ikusi? Hementxe duzue:

Esne Beltza eta La Pegatina: ”Nahi dut” (Katalanez)


Besterik ezagutzen al duzue? Ziur gaude baietz. Gure kulturarentzako eta euskararen biziraupenareko oso garrantzitsuak dira gisa honetako ekimenak, beraz, zuek ere proposamenik izatera, ez egin zalantza eta partekatu gu guztiokin. GORA EUSKARA! Eta badakizue… “Gau eta egun euskaraz bizi nahi dut, eta gauza bera egin dezakezu zuk, Euskaraz bizi nahi dut goizean goizik, ez da amets bat nire nahia da baizik”.

Euskal Herriko ekoizpenaren barruan, euskal musikak gero eta pisu handiagoa du

tribu1_1024x576

Kike Amonarriz, euskal musikaz

Voltairek idatzita utzi zuenez, euskaldunok Pirinioen oinaldean dantzatzen dugun herria gara. Eta dantzatzeko, musika ezinbestekoa da; kasu honetan, euskal musika. “Tribuaren Berbak” saioak, baieztapen horretatik abiatuta, euskal musikaz hitz egiten dugunean zertaz ari garen argitu nahi izan du.

tribu2_1024x576

Jon Eskisabel, Badok.info

Izan ere, sinplea dirudi, baina ez da erraza. Zer da euskal musika? Jon Eskisabeli, Badok.info atariko arduradunari egin dio Amonarrizek galdera, eta haren hitzetan, 70eko hamarkadaren amaiera eta 80koaren hasiera aldera hasi zen euskal musika etiketa bezala erabiltzen euskaraz kantatzen zuten talde eta bakarlari berriak multzo batean sartzeko. Eta, Eskisabelen iritziz, garai hartako irizpide horrek balio du gaur egunerako. “Nire ustez, gaur egun ere euskal musika euskaraz egiten dena da. Gaztelaniaz edo ingelesez egiten den musika Euskal Herrian ekoitzitako musikaren barruan dago, eta euskal taldeak dira, baina ez nuke esango euskal musika egiten dutenik”.

tribu3_1024x576

Jon Bagues, Eresbil

Euskal Herriko musika ekoizpenaren daturik onenak Eresbil musika artxiboan daudenez, hango zuzendari Jon Baguesi galdetu diote zien den egungo egoera. Hark esandakoaren arabera, diskogintzaren zenbakiak gutxitu egin dira, baina beste alde garrantzitsu batzuk badaude. Esaterako, autoekoizpenaren kopuruak gora egin du. Beraz, oro har, Euskal Herriko musika ekoizpena mantendu egin dela esan genezake. Euskarak, ekoizpen horretan, % 50etik gorako pisua izango luke presentziari dagokionez. Are gehiago, azken hamarkadan, % 42tik % 50era iritsi da zenbatekoa. Ondorioz, Euskal Herriko ekoizpenaren barruan, euskal musikak gero eta pisu handiagoa duela esan genezake. Ingelesaren eta gaztelaniaren proportzioa, berriz, aldatzen joan da, eta orain ia parean omen daude, Baguesen hitzetan. Ipar Euskal Herriaren kasuan, jakina, frantsesak beteko luke gaztelaniaren lekua.

tribu4_1024x576

Mikel Markez

Mikel Markez musikariarekin ere aritu da Kike euskal kantagintzaz, eta, haren iritziz, “oso osasuntsu dago kantitateari eta kalitateari dagokionez, beraz, osasuna eta ugaritasuna baditugu”. Baina gizarte pixka bat despistatuta ikusten du, informazio gaindosia dagoelako. Bestalde, euskal kantagintzak euskararen normalizazio prozesuan duen garrantzia azpimarratu du. “Askotan ez gara konturatzen zein tresna eraginkorra den kantua. Maitemintzen gaituen kantu batek politikari baten 10 urteko lanak baino askoz ere eraginkortasun handiagoa du”, esan du Markezek.

Musikari esker, gainera, euskarak Euskal Herriko mugak gainditu ditu. John Berkhout talde oiartzuar gazteak Fermin Muguruzarekin eta Berri Txarrak taldearekin euskara mundu zabalera zabaldu dela azpimarratu du. Gainera, Anne Etchegoyen lapurtarrak, euskal kantagintza tradizionala landuta, Urrezko Diskoa lortu du Frantzian; Amuma says no taldeak ere transmisio lan txukuna egin du AEBetan; eta Kalakan hirukote lapurtarrak Madonna euskaraz abesten jarri du.

tribu5_1024x576

‘dida!’ko kideak

Estiloari erreparatuta, aniztasuna aipa genezake, euskara edozein musika eredutara egokitzen dela argi baitago. Baina, Gaztea irratiko “dida!” irratsaioko kideen esanetan, rock hitzaren zabaltasun horretan dago euskal musikaren indar gunerik handiena.

Eta euskararen aberastasuna ezin izan du aipatu gabe utzi “Tribuaren Berbak” saioak. Izan ere, badira euren euskalkiaren aldeko apustu garbia egin dutenak, Gatibu talde gernikarra eta Ibarrangelu eta Elantxobe aldeko The Uski’s taldea, esaterako.

tribu6_1024x576

The Uski’s taldekoak

The Uski’seko kideen hitzetan, eurentzako ez da berritzailea izan bizkaieraz abestea; aitzitik, kontrakoa izan da. Antzinako rock & rolla euren erara moldatu nahi izan dute, eta, horretarako, euren “euskeria” erabiltzea beste biderik ez zuten topatzen. “Barrutik urteten daskuna da gure herriko bizkaieri“.

Euskal musikaren osasuna, pisua, aniztasuna, zabaltasuna eta aberastasuna nabarmendu dizkigu “Tribuaren Berbak” saioak, euskaraz dantzan jarraitzeko adina arrazoi badugu, beraz!

Ikusi osorik 11. saioa

Hizkuntzak ez dira sexistak; sexistak hizkuntzen erabilerak dira

Kike Amonarrizek gidatutako saioak sexismoa eta euskara izan ditu ardatz, gure hizkuntza sexista ote den aztertu nahi izan baitu.

tribuarneberbak1_1024x576

Agurtzane Juanena idazlearen hitz batzuk aipatuta hasi du Kike Amonarrizek ‘Tribuaren Berbak’ saioaren seigarren atala: “Kultura sexistatik mintzaira sexista dator, eta mintzaira sexistak iraunarazi egiten du sexismoa kulturan”. Esaldi hori hizkuntzen arlora ekarrita, sexistak al dira hizkuntzak? Eta gurera etorrita, euskara generorik ez duen hizkuntza dela entzun dugu beti. Baina hori hala al da?

Izan ere, gure inguruko hizkuntza gehienek duten genero gramatikalik ez du euskarak, baina ezin esan genezake hitz euskaldunek generorik ez dutenik. Horren adibide ditugu, esaterako, oiloa eta oilarra, ahuntza eta akerra, behia eta zezena, eta emakumea eta gizona. Eta hortxe dugu, halaber hitanoa. Hika ari garenean, solaskidearen generoa kontuan daukagu. Beraz, euskarak egiten du genero bereizketarik.

tribuarenberbak2_1024x576

Amelia Barquin idazleak Euskararen erabilera ez sexista idatzi zuen, genero bakoitzak hizkuntzan duen presentzia maila berekoa ote den jakiteko. Izan ere, luzaroan pentsatu dugu aldameneko erdaratan bazela zer ikertu gai horretan, baina ez, ordea, euskaran. Eta euskaraz ere bada hainbat adibide gizartearen beste arloetan gertatzen diren parekotasun ezak hizkuntzan ere gertatzen direla erakusten dutenak. Dena den, Barquinek ez luke esango “euskara sexista denik. Erabileran dago gakoa, erabilerak izan daitezkeelako sexistak, edo arrazistak”.
Esaterako, GIZON hitza oraindik erabiltzen da PERTSONA izendatzeko. Barquinek gogorarazi digu, adibidez, hain maitea dugun “Izarren Hautsa” kantuko hainbat bertso direla horren lekuko: “Gizonak badu inguru latz bat menperatzeko premia” edo “Gizonen lana jakintza dugu, ezagutuz aldatzea”.

Eta “gizon portatu” esamoldea “zintzo portatu” edo “adoretsu portatu” esateko erabili ohi da, baina ez dago horren pareko “emakume portatu” esapiderik. Beraz, badaude oraindik asimetria batzuk, emakumeei eta gizonezkoei dagokienez.tribuarenberbak4_1024x576

Hiztegiek erakusten digute oraindik badirela emakumea gutxiesteko erabiltzen diren hitzak (esaterako, “tuntuna”, “txolina”, “bargasta”, “txatxala”, “baldraska”…), eta batzuek, gainera, ez dute gizonentzako ordainik. Eskualde gehienetan, “alua” esatea iraingarria da, “zakila” esatea ez da hain iraingarria, eta “a ze potroak” esatea ona edo txarra izan liteke.

Baina zergatik gertatzen ote dira hitzen arteko desberdintasun horiek? Ibon Sarasola idazle eta hiztegigile ohiaren iritziz, “gizartea matxista baldin bada, hizkuntza matxista izango da; eta gizartea aldatzen den neurrian, hizkuntza aldatzen da”. Sarasolaren iritziz, indarra egin beharra dago ideologikoki matxismoaren kontrako gizartea lortzeko.

Historikoki, gizona izan da jendaurrean agertu eta trebeki moldatu dena, “plazagizona” izan dena. Baina, beharbada, erabileraren poderioz, “plazandre” hitzak ere lekua izan dezake hiztegian. Uxue Alberdi bertsolari, kazetari, idazle eta abestigileak, esaterako, haren burua “plazandretzat” duela esan daiteke, eta hitz hori bezala, “etxeko gizon” esamoldea ere hiztegian falta dela aipatu du.tribuarenberbak3_1024x576

Emakumera batua” kontzeptuarekin bat egiten du Alberdik (Estitxu Eizagirrek duela zenbait urte sortutakoa), izan ere, komunikazio kode berri bat behar litzateke publikoki egiten den gauza ororako, bai umore publikoa egiteko, bai eztabaida publikorako. Izan ere, publikoki egiten den diskurtsoa ez da neutroa, “gizontasun hegemonikoko baloreen gainean eraikia dago”. Horregatik sortu dituzte bertso eskola feministak. “Bertsolaritza, orain gutxi arte, gizonek eta gizonentzat egindako jarduna izan da, eta emakumezkoak plaza horretara sartu direnean, aldaketak izan dira, baina oraindik, kasu askotan, buruan daukagu egindako bertsolaritza eredu bat, eta gure eredutik joan beharrean, egokitu egiten gara. Plaza eraikiko dugu une bakoitzean plaza egiten ari garen guztiok”.

Matxismoan edo sexismoan eraikitako baloreak gehiengoa dira”, azpimarratu digu Alberdik. Izan ere, bai ipuinetan, bai iragarkietan, bai filmetan topatzen ditugu horrelako diskurtsoak. “Aza berriz berotua, eta emakume berriz ezkondua, berdintsu”; horrelako atsotitzek argi erakusten digute sexismoa aspaldiko kontua dela, eta ezin dugu ahaztu hizkuntza sexista baten atzean gizarte sexista bat dagoela.

Beraz, gakoa ez dago gure hizkuntzan, hiztunon burmuinean baizik.

Ikus ezazue oso-osorik ‘Tribuaren Berbak’ saiaoren 6. atala:

Euskarazko publizitateak etorkizun itzela du

Izenbururik gabe aurkeztu du Kike Amonarrizek bosgarren ‘Tribuaren Berbak’ saioa. Eta, zer dela eta? Euskararen eta publizitatearen arteko lotura aztertzeko asmoari jarraiki, slogan deigarri bat bilatzea izan zuelako helburu.

tribuaren-berbak-kike_1024x576

Salerosketa etengabean bizi gara, eta produktu eta marka guztiak gure onespena lortzeko lehiatzen dira. Horretarako, publizitatea da darabilten teknikarik eraginkorrena, behar ez ditugun beharrak sortzen dituen erreminta boteretsua. Testuinguru horretan, zenbaterainoko garrantzia du euskarak (garrantzirik badu)? Alegia, euskarak saltzen al du? Horixe da Kike Amonarrizek gidatutako ‘Tribuaren Berbak’ saioaren bosgarren atalaren muina.

Izenbururik gabe hasi da bosgarren saioa, eta horixe izan da erronka nagusia: slogan deigarri eta egokia asmatzea. Horretarako, hainbat publizitate-aditurengana jo du, eta lelo egokia bilatzeaz gain, euskarazko publizitatearen egoera aztertu dute elkarrekin.

tribuaren-berbak-inigofernandez_1024x576

Iñigo Fernandez Ostolaza  ‘Euskara eta publizitatea‘ blogaren egileak nabarmendu du euskarak pertsuasio-abantailak eskaintzen dituela, besteak beste, “gertutasuna, konplizitatea, enpatia, hurbilpen afektiboa, identifikazioa maila altuagoa… Euskarak aukera ematen du modu informalago, lasaiago batean jarduteko, horrek pertsuasio ikuspegitik dituen onura nabarmenekin. Gainera, euskaraz jardunda suerta gaitezke fidagarriago, sinesgarriago, eta, beraz, eraginkorrago”.

Orduan, zergatik ez da euskara gehiago erabiltzen publizitatean? Ikerketatxo bat egin du Kike Amonarrizek Bilbon, eta Plaza Biribiletik Moiuara bidean dauden iragarkiak aztertu ditu. 9 topatu ditu gaztelaniaz, 2 elebitan, eta bakar bat ere ez euskaraz. Ikerketa txikia, baina esanguratsua, zinez.tribuaren-berbak-joxerragartzia_1024x576

Errazkeriaren, axolagabekeriaren eta ezjakintasunaren eraginez erabiltzen da hain urria euskara publizitatean. Baina Joxerra Gartzia EHUko irakasle eta idazlearen iritziz, publizitatea euskaraz egiteak bakarrik ez, publizitatea euskaraz sortzeak dauka garrantzia. “Publizitateak jarrerak eta joerak aldatzeko balio du, bestela ez da publizitatea. Egun, euskarazko publizitatean, erdaraz landutakoa hartu eta itzultzen dugu, kalko hutsa egiten dugu, morrontza handiegiko bertsio bat. Beharbada, euskararen lege gramatikalak betetzen ditu, baina ez du balio inorengan eragina izateko”. Horregatik, Gartziak nabarmendu du pazientzia beharrezkoa dela sormena euskaraz lantzeko, eta euskal iragarleek ahalegintxoa egitea garrantzitsua dela azpimarratu du.

atsedenik-ez-drogarik-gabeIragarki onak gogoan gelditzen zaizkigu, baina txarrak are gogoangarriagoak egiten zaizkigu sarritan. Eta gure memorian iltzatuta gelditu izan zaizkigu euskarazko itzulpen negargarriak zeuzkaten iragarkiak. Nola ahaztuko dugu, bada, Espainiako Barne Ministerioak 1999an drogen kontsumoaren kontra egindako ‘A Tope Sin Drogas’ kanpainaren euskarazko itzulpena? ‘Atsedenik Ez Drogarik Gabe’. Itzultzaile profesionalik ez kontratatzearen ondorio negargarria.
Estitxu Garai publizitate ikertzaileak Amonarrizi kontatu dionez, euskarazko publizitate gehiena gaztelaniaz sortzen eta, ondoren, itzultzen edo moldatzen bada ere, publizistek badakite prozedura ez dutela ongi egiten, eta horrek euskarazko publizitateari kalte egiten diola. “Beraz, etorkizunera begira, hori positiboa izan daiteke”. Gainera, aurreiritzi ugari dago publizisten artean, euskarazko mezuak luzeegiak direla uste da, eta Garaik ateratako ondorioen arabera, “ez da horrela”. Gainera, leloek grazia galtzen dutela uste dute.

Beraz, gainditu egin behar dira aurreiritzi horiek euskaraz publizitate egokia eta eraginkorra sortzeko, ez baita aski publizitatea egotea, eragin egin behar du. Abadiñoko Di-Da publizitate agentziako Gorka Barruetabeñak azaldu duenez, argi izan beharra dago zer esan behar den, nori esan behar zaion eta nola hitz egin behar den. Deigarria eta ulergarria izan behar du, eta ideia on bat izateko, ideia asko baztertu behar dira. Eta bide horretan, euskarazko publizitateak etorkizun itzela omen du, harik eta aurreiritziak gainditzen baditugu, pazientzia badugu, euskarazko pertsuasiorako ematen dizkigu abantailak baliatzen baditugu, eta euskarazko sormenari leku handiagoa ematen hasten bagatzaizkio.

Bide batez, Di-Dako kideen laguntzari esker, ‘Tribuaren Berbak’ saioaren bosgarren atalari izena jarri diote: ‘Hitz eta pitz, publhitz’.

Ikus ezazue bosgarren saioa osorik:

Helduen alfabetatzea da, transmisioarekin batera, euskararen etorkizunaren zutabeetako bat

Kike Amonarrizek ETB1en gidatutako ‘Tribuaren Berbak’ saioaren bigarren atalak euskaldun berriei omenaldia egin nahi izan die, eta euskaltegien lana goraipatu nahi izan du. 1987tik hona, ia 400.000 pertsona ibili baitira euskara ikasten. Bejondeiela! euskaltegia_1024x576

Monumentu bat euskaldun berriei. Izenburu horrekin aurkeztu digu Kike AmonarrizekTribuaren Berbak’ saioaren bigarren atala ETB1en. Euskaldun berriak goretsi nahi izan ditu saioak, eta euskaltegien lana goraipatu. Ez baita nolanahikoa daukaten meritua. Non legoke euskara euskaldun berriek egindako ahalegina gabe?

1987tik hona, 400.000 pertsona inguru ibili dira euskara ikasten Euskal Herrian dauzkagun 154 euskaltegietan. Joan den ikasturtean bakarrik, 38.349 pertsona matrikulatu ziren. Datu ofizialen arabera, emakumea, 25 eta 40 artekoa eta goi mailako ikasketak dituena da euskaldun berriaren erretratu robota. Baina denetarik topatu du Amonarrizek Iruñeko, Santurtziko eta Miarritzeko euskaltegietan. Eta jendeak, gainera, arrazoi anitzek bultzatuta jo du euskara ikastera: hizkuntza bera gustatzen zaielako, daukan balioaz ohartzen direlako, gurasoen hizkuntza berreskuratzeko, seme-alabei euskaraz egiteko, lana bilatzeko…
Hiru euskaldun berri ezagun elkarrizketatu zituzten bigarren ‘Tribuaren Berbak’ saioan: Fernando Goñi pilotaria, David Doblas saskibaloi-jokalaria eta Andrea Arrizabalaga ETBko aurkezlea.doblas-andrea-goni_1024x576

Fernando Goñi nafarrak ahaztuta omen zuen zekien euskara gutxia, eta zerotik hasi behar izan zuen. “Beldur hori kentzea izan zen zailena, lotsa hori galtzea”, esan du. Hiru urte eta erdi eman zituen euskaltegian, eta “oso gustura” ibili zela aitortu du.

David Doblas Gipuzkoa Basketeko jokalari kantabriarra duela hiru urte hasi zen euskara ikasten. 13 urte daramatza Euskal Herrian, eta ikasteko beharra sentitu du. “Kirolaria naiz, eta nire errespontsabilitatea da, kultura, hizkuntza, euskara garrantzitsuak dira”, adierazi du. Ez zaio samurra egiten ari euskara ikastea, baina, “ilusioarekin”, ikasten ari da.

Andrea Arrizabalaga aurkezlea Galdakaokoa da, eta euskara pixka bat bazekien arren, ez zen ongi hitz egiteko gai. Horregatik, unibertsitate garaian, euskaltegira joatea erabaki zuen. “Arrazoi berezirik ez nuen, behar nuen. Euskal Herrian bizi naiz eta ez nekien ia hitz egiten”, esan du kazetariak.

Euskal Herritik kanpo euskara ikasten dabilenik ere topatu du ETB1eko saioak. Madrilen, esaterako, Carabanchelen, Jesus ‘Iosu’ Solerak euskara eskolak ematen ditu. Bera ikusminez hasi zen euskara ikasten, ez baitu euskal jatorririk, eta orain, irakaslea da. 12-13 pertsona ari dira ikasten bertan; gehienak madrildarrak dira. “Jendeak japoniera, alemana, ikasten baldin badu, zergatik ez du euskara ikasiko”, esan digu.

kutsidazu_1024x576
Euskaldun berriei lotuta, fenomeno literario bat ere badugu Euskal Herrian. Joxean Sagastizabalek idatzitako Kutsidazu bidea, Ixabel liburua da euskal literaturak inoiz izan duen best-sellerrik salduena. 1994an argitaratu zuten, 50 edizio atera dituzte dagoeneko, eta ia 100.000 ale saldu dira! Zalantzarik gabe, euskaldunon Harry Potter da Juan Martin euskaldun berriak Tolosaldeko baserri batean euskara ikasten egindako egonaldia kontatzen duen liburua. Ez da erraza izango marka hori gainditzea!

Euskara ikastea zaila dela dioen mitoa suntsitu genuen aurreko saioan, eta oraingoan, euskara ikasteko bidea luzea dela dioena gezurtatuko dugu: 900 ordu behar dira euskara ikasteko. 3-4 ikasturtez euskaltegian arituta, euskaraz taxuz idazteko, hitz egiteko eta idazteko gai izango litzateke edonor.

Baina zein da euskaltegiek egun duten erronka? HABEko zuzendari nagusi Joseba Erkiziak eta AEKko koordinatzaile nagusi Mertxe Mujikak esandakoaren arabera, eskaintza hobetzea eta euskara ikasteko prozesua erraztea da. Izan ere, euskararen etorkizunerako, transmisioarekin batera, helduen alfabetatzea da zutabe nagusietako bat, eta administrazioen ikuspegitik, euskaltegien sistemari egonkortasuna ematen asmatu beharra dago. Gainera, hizkuntza bat ongi ikasteko erabilera ezinbestekoa denez, euskaldun zaharren lana da euskaldun berriei laguntzea, erabiltzeko esparruak ematea, pazientzia izatea, eta batez ere, haiek ez uxatzea!

Edonola ere, euskaldun berri ala euskaldun zahar, guztiok gara euskaldun. Bide batez, esan dezagun Kike Amonarrizek saioaren amaieran topatu zuela euskaldun berriei eskainitako monumentua: Altzan dago, Donostian, ‘Lau Haizetara’ du izena, eta Antton Mendizabal eskultore gipuzkoarrak egindakoa da.

Kike Amonarriz, euskararen blogeko luxuzko fitxaketa

Kike Amonarrizek beti izan du euskararekiko maitasuna. Izan euskarari buruzko hitzaldien bidez, izan ‘Mihiluze’ bezalako saioekin, euskara izan du ardatz azken urteotan aurkezleak. Orain erronka berri bat du esku artean, bihar hasiko baita ‘Tribuaren Berbak’ saio berria. Eta zorionekoak gu, izan ere, ostegunero, bezperako saioan Kike Amonarrizek kontatutako bitxikeriak, emandako datuak… bilduko baititugu euskararen blogean. Ostegunero, beraz, “Tribuaren Berbak” saioarekin bat egingo dugu.  Goizean egin dute Tribuaren Berbak saioaren aurkezpena eta bai Kike, baita talde osoa ere, ilusioz beteta agertu dira. Zenbait euskal hiztun gara munduan?  Hauxe, lehenengo saioaren gaia. Berarekin izan gara kontu kontari: 🙂

Kike Amonarriz. Iturria: EiTB

Kike Amonarriz. Iturria: EiTB

Zein da “Tribuaren Berbak” saioarenhelburua? Eta nondik iritsi zen euskarari buruzko saio bat egiteko ideia?

Gure asmoa euskararen eta hizkuntzen munduaren inguruko interesa piztea da, eta horretarako eduki interesgarriak, deigarriak edo ez horren ezagunak plazaratuko ditugu formatu dinamiko eta atsegin batean. Ikuslea entretenitu egin nahi dugu eduki interesgarriekin. Eta eduki interesgarriak modu entretenigarrian eskaini.

Saio bakoitzean gai bat jorratuko dugu eta gai horren inguruko aspekturik deigarrienak, interesgarrienak eta ezezagunenak plazaratuko ditugu oso modu dinamiko, erakargarri eta atseginean.

Lehen programan, esatebaterako galdera nagusi honi erantzungo diogu: “Zein da euskararen tamaina munduko hizkuntzen artean?

Hurrengo programetan, berriz, honako gai hauek jorratukoditugu: Monumentu bat euskaldun berriei, Euskarabia, Euskara gaztea eta gazteen hizkerak… Edo era honetako galderak erantzuten saiatuko gara:

Zeintzuk dira Euskal Herrian gehien hitz egiten diren hizkuntzak? Ba al zenekien, euskara, gaztelera eta frantsesaz gain, badela Euskal Herrian mendez mende transmititu den beste hizkuntza bat? Nola saldu euskaraz?, Euskara sexista al da? Nola dago euskararen botila, erdihutsa ala erdibetea?

Nori dago zuzenduta “Tribuaren Berbak” saioa?

Publiko zabalari zuzenduta dago eta edozeinek ikusi, ulertu eta gozatzeko moduko saioa izango da. Horixe da, hain zuzen ere, gure helbururik nagusiena, beren burua euskararen edo hizkuntzen mundutik urruti ikusten direnengana ere iristea.

“Tribuaren Berbak” atala Mihiluzen egin zen ezaguna. Antzekotasunik izango al du saioak Mihiluzerekin?

Bi saioak oso desberdinak dira. “Mihiluze” lehiaketa zen eta hau kaleko erreportaje ensaioa izango da. Baina bietan badago oinarrizko abiapuntu bat: euskararekiko maitasuna eta hizkuntzarekiko atxekimendua eta hizkuntzarekin gozatzeko gogoa ikusleekin partekatu eta zabaltzea.

Hori dela eta aukeratu dugu programarentzat “Mihiluze”ko proba baten izena. Lotura emozional hori nabarmentzeko (saio honetan arituko garenon artean gehienak “Mihiluze”n aritutakoak gara) eta orduan bezala, oraingo honetan ere ”Tribuaren berbak”jasoko ditugulako, oso modu desberdinean izango bada ere.

Nortzuk izango dira saioko protagonistak? Saioan euskarari buruzko galderak egingo dituzue. Zer nolako galderak izango dira?

Saioan era guztietako pertsonak entzungo dira: adituak eta lanean ari direnak, pertsona ezagunak eta kaleko ahotsak, alfabetatuak eta ikasten ari direnak, helduak eta gazteak, Euskal Herrikoak eta Euskal Herritik kanpokoak, gizonak eta emakumeak,… Tribu osoaren berbak entzungo dira.

Programa bakoitzean jorratuko dugun gaiaren inguruko galderak edo jolas-inkestak egingo ditugu kalean. Eta bestetik, ikusleek bidalitako galderak erantzuten saiatuko gara.

Asteazkenean izango da lehendabiziko saioa. Zer ikasiko du ikusleak lehendabiziko saio honetan?

Lehen esan bezala, “Euskararen tamaina” izango da gai nagusia. Eta zehazki galdera honi erantzuteko eskatu dugu kalean: munduko 7.000 hizkuntzen artean, zein lekutan dago euskara 0tik 10erako eskala batean, hiztun kopuruaren arabera?… Eta horrekin batera beste honi: zenbat gara euskaldunak munduan?

Horretarako, barreiatuta dauden datuak bildu ditugu eta euskaldunak zenbat garen jakin ondoren, munduko hizkuntzen artean zein lekutan gauden argituko dugu.

Ibilbide honetan adituen iritziak eta arituen esperientziak entzungo ditugu. HUHEZIkoi rakasle eta Garabideko kide den Jon Sarasuarekin izango gara, baita euskarak egin duen bidea aztertzen ari diren ordezkariekin, nasa eta kurduekin ere Gasteizko “Badubada” erakusketan eta bertan, “euskara ikastea zaila ote den” galderarekin egingo dugu topo eta galdera honen erantzunaren bila Madrila joko du. Han Carlos Cid madrildarra ezagutuko dugu, euskara ikasi ez ezik, Madrilen euskaraz bizi den irakaslea. Eta berak argituko digu zalantza, Retiron dagoen Aingeru Eroriaren, alegia, deabruaren, estatuaren azpian. Eta zergatik estatua honen azpian? Bada leiendak dioenez deabruak zazpi urte egin zituelako EHan eta ez zelako gai izan ez eta bai ikasteko baizik… Baina mito hori egia ala gezurra da? Carlosek argituko digu.

Madrila joan behar genuela aprobetxatuz, madrildarrei galdetu diegu kalean ea inoiz euskararik entzun ote duten edo euskarazko hitzen bat ba ote dakiten… Eta erantzunen batekin seguru harritu egingo zaretela.

Bestalde, UNESCOren hizkuntzen sailkapenean euskara non dagoen azalduko digu Munduko Hizkuntza Ondarearen UNESCO Katedraren koordinatzailea den Itziar Mendizabalek.

Astero gurekin izango ditugun Lekeitioko Aitor Abaroa, Ezpeizeko Argitxu Camus eta Gasteizko Ane Pedruzo gure berriemale bereziek euren inguruaren berri emango digute. Eta kaleko jendeak ere izango du bere txokoa saioan, euren iritzi eta erantzunekin, eta euskalki eta euskara hitz egiteko era ezberdinekin.

Eta hau guztia sorpresa gehiagorekin hornituta.

Nola ikusten duzu euskararen etorkizuna?

Ilusioz ikusten dut. Iruditzen zait Euskal Herriak bere hizkuntzaren alde azken hamarkada hauetan egin duen ahalegina sekulakoa izan dela, hutsuneak hutsune eta oztopoak oztopo. Baina iruditzen zait fase baten amaieran eta beste baten hasieran gaudela.

Eta orain arte lortutakoa finkatzeko eta zabaltzeko urrats berriak eta sendoak eman behar direla: euskararen ezagupena eta transmisioa bermatu behar dugu hurrengo belaunaldietan, hizkuntzaren babes legala lortu Nafarroan eta Iparraldean, erabilera esparruak zabaldu eta sendotu. Eta ahalik eta atxikimendu eta adostasun sozialik zabalena lortu euskararen inguruan, horixe izango baita gure indargunerik nagusiena.

Euskarari maitasunez egindako hamaika kanta

Asko dira urte hauetan guztietan euskarari egin zaizkion kantuak. Hasieran, abestiak baino, bertsoak izaten ziren, ondoren kantu bilakatu direnak, estilo anitzetakoak, gainera, baina guztiek izan dute euskara euren ahotan, euskara euren letra eta euren mezuetan. Gure hizkuntza txiki bezain handi hau belaunaldiz belaunaldi izan da maitatua, horregatik gaur euskarari eginiko kantak errepasatuko ditugu. Asko dira, beraz, ez ditugu guztiak bildu. Goazen euskarari abestera!!! 🙂

“Euskal Herrian euskaraz” euskal abesti herrikoia da. Abestiaren hitzak Xabier Amuriza bertsolariak sortu zituen, aldiz Oskorri taldeak musikatu eta egin zuen ezagun.

euskal-herrian-euskaraz-letra


“Euskaldun berriaren balada” Oskorrik idatziriko kanta da, Fermin Muguruzak ezagun egin zuen.

euskaldun-berriaren-balada

Hainbat bertsio izan badira ere, “Guk euskaraz” kanta, Urko abeslari euskaldunak idatzi zuen.

guk-euskaraz

Pantxoa eta Peioren “Plazara” kanta ere sarri entzun dugu euskaldunok, euskara plazara ateratzeko deia egiten duen bertso sorta.

plazara

Entzun:

bagare

Eta nork ez du ezagutzen Xiriako Andonegiren “Aitorren hizkuntz zaharra”!! . Ikastolan, etxean, herriko jaietan.. nonnahi entzun izan dugu euskararen aldeko kantu bikain hau!

aitorren-hizkuntz-zaharra

“Kontrapas” ere euskaldunon ahotan egon den kanta da. Hitzak Bernart Etxeparerenak dira, musika, berriz, Xabier Leterena.

kontrapas

Guztiak ezagutuko zenituzten, ezta?? Gaurkoz, horik bildu dituguna. Asko dira, ordea, euskarari egin zaikion kantak. Zuen proposamenen zain geratzen gara, eta, bitartean, izan zoriontsu ETA BIZI EUSKARAZ!! 🙂