Category Archives: bitxikeriak

Apirilaren inguruan esaera asko daude! Zein da gehien gustatzen zaizuna?

Apirilean gaude, dagoeneko!! Gaur bi ditu urteko laugarren hilabeteak. Badakizue zer den ohikoa aro honetan: udaberria heltzen dela, euria gehienok nahi duguna baino gehiagotan botatzen duela, ia beti Aste Santuko jaiak eta oporrak izaten ditugula… Bada, apirila beste arlo batengatik ere da ezaguna! Euskarak bere inguruan zenbait esaera dituelako, hain zuzen ere :-). Ez zenekiten? Ba begira guk aurkitu dugun zerrenda:

"Apirilean, euri aunitz". Horrela dio esaerak... eta horrela islatu du Jose Antonio Ortiz de Zaratek argazki honetan.

“Apirilean, euri aunitz”. Horrela dio esaerak… eta horrela islatu du Jose Antonio Ortiz de Zaratek argazki honetan.

Ezagutzen dituzu? Apirilaren inguruko esaerak, euskaraz

-Martxoa haizetsu, apiril euritsu, maiatza gero eguzkitsu.

-Apiril ona ezagutzeko ehun urte bizi beharko! Ehun da bat baditut eta ez dut onik ere ezagutu.

-Apiril, biribil, urdea txerri-tokian hil (Apirileko eguraldi txarragaitik).

-Apirila bero, negua gero.

-Apirila euritsu, urte hura ogitsu.

-Apirila haizetsuak nekazaria pozten du.

-Apirila hotz, miseria ogi-artoz.

-Apirila hotz? Ez gari ta ez agotz.

-Apirila joan eta maiatza gero, agoztegian agotza bego.

-Apirila joan ta maiatza gero, ganbara bazterrean agotza bero.

-Apirila on ikusi nahi duenak, ehun urtez behar du bizi.

-Apirilak bere hotz uztarra bai; jauntsi arina oraino etsai.

-Apirilaren azkenean, hostoa haritz gainean.

-Apirilean euri aunitz.

-Apirilean euria goian-behean.

-Apirilean ihinzte, ogi-urte.

-Apirilean inusturia jotzen badu, berri ona da.

-Apirileko egunak hiru aro.

-Apirileko euriak balio du ardi-arkina hoberena.

-Apirileko zizea, urrea baino hobea.

-Eguzkiz beterik ere, apirila marrant-emaile.

-Opeil bustiak dakaz ogiak.

-Ortzantza apirileko, arnoa barrikako.

-Txikia banintzen, handia banintzen, apirilean lorea nintzen.

Zer iruditu zaizue? Zein da gehien gustatzen zaizuena? 🙂 Eskerrik asko! Eta gozatu hilabete honetaz!!

 

Rith jaialdia: ezagutu Irlandako ‘Korrika’!

Ba al zenekien? Euskal Herrian gure euskararen alde bi urtero ospatzen dugun Korrikak badu anai iralandarra!!! Rith du izena, eta hau da ekimenaren webgunea. Horren helburua, zein izan den? Bada, bertako jendea irlanderaz hitz egitera animatzea!!! :-). Euskararen blog honetan Rith jaialdiaren xehetasunak nahi ditugu bildu!!

rith-irlanda

Zer da Rith jaialdia? Bada, Irlandan egin duten ekimen ederra; horrekin irlanderaren erabilera nahi izan dute bultzatu, eta kultura irlandarra ospatu (eurek webgunean bertan esaten dutenez). Korrika bezalakoa da, azken finean; Irlandan zehar 1.000 kilometro egin dituzte, iparraldetik hegoaldera, batez ere ekialdeko kostaldetik, asmo horrekin!!

Zergatik deitzen da horrela, “Rith”? Oso erraz!! Hitz horrek “korrika egin” esan nahi duelako!

Non egon dira Ritheko parte-hartzaileak? Baile Bhuirnetik abiatu ziren (Corketik) eta Béal Feirstera heldu ziren, larunbatean (Belfastera, hor amaitu zen jaialdia).

Zer egin ahal izan du jendeak laguntza emateko? Korrikan egiten dugun bezala, kilometro bat erosteko aukera izan dute. Hiru aukera izan dute: kilometro gehienek 100 euro balio izan dute; herrietako eta hirietako kalerik garrantzitsuenetako kilometroek, ordea, 250 euroko prezioa izan dute. Eta kilometro birtualak erosteko abagunea ere eskaini dute, webgunean; horiek 10 euroko balioa zuten.

Noiztik ari dira egiten Rith jaialdia? 2010ean egin zuten lehen aldiz; eta Korrikarekin guk egiten dugun bezala, bi urtero antolatzen dute. Hau da, Korrika ez dagoeneko urteetan, Rith dago :-).

Begira zer esaten duten Rithen webgunean!!rith-korrikaArgi dago, erlazio handia dago gure Korrika eta Rith jaialdiaren artean!!!

Amaitzeko, irlandar guztiak zoriondu nahi ditugu!! Zergatik? Astelehenean bertan, martxoak 17, San Patrizio Eguna izan zelako!! Irlandar guztien egun handia!! Aupa Irlanda, eta gora irlandera!! :-).

 

 

Euskal kantuen bertsiorik ezagutzen duzu?

Euskal kantuak behin baino gehiagotan izan ditugu hizpide euskararen txoko honetan. Duela gutxi euskal abestiak Whatsapp bidez nola irudikatu ikasi genuen eta aurretik, youtuben gehien ikusitako 10 euskal kantuen zerrenda egin genuen . Bada, oraingoan, euskal kantuen bertsioak errepasatuko ditugu, alegia, beste hizkuntza batzutara moldatutako euskarazko jatorrizko kantak.

Youtuben gehien ikusitako 10 euskal kantuen zerrendako lehen postuan “Ilargia” zegoen, eta berriz ere aipatu beharrean gaude. Zalantzarik gabe, talde gernikarraren abestirik arrakastatsuena da eta duela zenbait urte katalanera itzulia izan zen. Entzun dezagun!

Ken Zazpi – La Lluna

Pirritx eta Porrotxen “Maite Zaitut” kantak Euskal Herriko txikienak bakarrik ez, handienak ere dantza jarri ditu, eta abesti ezagun hau ere, katalanera itzulia izan zen, sekulako arrakasta lortuz. Jarri pailazoen sudurra eta goazen abestera!! 🙂

Pirritx eta Porrotx – T’estimo molt

Eta Esne Beltzaren “Euskaraz bizi nahi dut” abestiak ere muga guztiak gainditu ditu, 2012an katalanezko bertsioa egin baitzuten La Pegatina taldeko kideek. Ez duzuela ikusi? Hementxe duzue:

Esne Beltza eta La Pegatina: ”Nahi dut” (Katalanez)


Besterik ezagutzen al duzue? Ziur gaude baietz. Gure kulturarentzako eta euskararen biziraupenareko oso garrantzitsuak dira gisa honetako ekimenak, beraz, zuek ere proposamenik izatera, ez egin zalantza eta partekatu gu guztiokin. GORA EUSKARA! Eta badakizue… “Gau eta egun euskaraz bizi nahi dut, eta gauza bera egin dezakezu zuk, Euskaraz bizi nahi dut goizean goizik, ez da amets bat nire nahia da baizik”.

Euskal taldeak WhatsApp-en: oraingoan zenbat asmatzeko gai zarete?

Aurreko asteetan euskal abestiak nahiz euskal esaera zaharrak WhatsApp-eko irudien bidez ikusi ditugu, eta hauek izan duten arrakasta ikusita, oraingoan euskal taldeen inguruan arituko gara. Hementxe ikus ditzakezue. Ea oraingoan zenbat asmatzen dituzuen!

Euskara taldeak WhatsApp

Orain arte bezala, bidal iezaizkiguzue zuen iruzkinak. Gogoan izan ere, zuen ekarpenak egin ditzakezuela mota honetako proposamen berriak eginez. Hain zuzen ere, proposamen hau Iban Bilbao erabiltzaileak gomendatu digu. Eskerrik asko Iban! Zalantzarik gabe, gauza ederra da teknologia berriak eta euskara jolasaren bidez uztartzea, ezta?

Hiztegitxoak.eu: Nola esan “Non dago komuna” errusieraz!

Euskal Herrian 100 hizkuntza baino gehiago hitz egiten dira. Munduan, berriz, 6.500 hizkuntzatik gora. Hori abiapuntutzat hartuta sortu dute Hiztegitxoak.eu webgunea. Zer da? Zertarako balio du? Gaur Euskararen blog honetan webgune interesgarri honen nondik norakoak bildu ditugu!

HIZTEGITXOA-NET
Hiztegitxoak.eu webgunean 35 hizkuntzarako noranzkoan eta alderantziz oinarrizko hiztegiak lortzeko aukera eskaintzen du. Helburua egunerokotasunean, hizkuntza ezberdinetako hiztunen artean euskara zubi hizkuntza izatea da. Euskarara beste hizkuntzetara hurbiltzeko, harremanetarako, elkar ezagutzarako, elkarren aitortzarako.. balio du Hiztegitxoak.eu webguneak.

Baina onena, froga egitea da!! 🙂 Goazen, bada, hitz batzuk beste hizkuntza batean nola esaten diren ezagutzera:

EGUN ON

Polonieraz: Dzień Dobry!
Grezieraz: Καλημέρα!
Eskovakieraz: Dobrý deň!
Islandieraz: Góðan dag

NON DAGO KOMUNA

Galegoz: Onde está o váter/lavabo?
Woloferaz: Fanla wanak bi nekk?
Errusieraz: где туалет?
Turkieraz: Tuvalet nerde?

Hauek adibide bi besterik ez dira, baina sartu Hiztegitxoak.eu webgunera eta bertan topatuko dituzu beste hainbat esamolde hizkuntza ezberdinetan. Azken batean, hizkuntzak dira kulturaren adierazle garrantzitsuenetakak eta, hortaz, munduko kultura aniztasunari eusteko, hizkuntzak zaindu behar ditugu!! Eta guri, euskaldunoi, EUSKARA ZAINTZEA dagokigu, Euskal Herria baitu bizitoki bakar, eta gure esku baitago honen etorkizuna. 🙂

Euskararen jatorriari buruzko teoriak. Nondik gatoz?

Zein da euskararen jatorria? Galdera hau maiz entzun badugu ere, erantzun zehatzik gabeko galdera da. Badakigu euskara, euskaldunon hizkuntza dela, bere sustraiak, ordea, ezezagunak dira, ez baitago hizkuntza hau barne hartzen duen talde semantikorik ezta ezaugarri komunik ere. Hori bai, historian zehar teoria ugari egon dira euskararen jatorriaren inguruan, eta gaur, horiei begirada bat emango diegu, elkar argitaletxearen argitalpen batean oinarrituta.

Euskaraz aurkituriko lehendabiziko hitzak. Foto: elkarargitaletxea.com

Euskaraz aurkituriko lehendabiziko hitzak. Foto: elkarargitaletxea.com

EUSKAL IBERIAR TEORIA

Teoria honen arabera, euskara da Iberiar Penintsulan mintzatzen ziren hizkuntzek utzi duten aztarna bakarra. Hipotesi honen arabera, euskara eta iberiarra hizkuntza bera ziren. Antzekotasunak ez dira handiak, baina hainbat hizkuntzalarik eta idazlek bat egin dute urteetan zehar teoria honekin.

Hemen adibide batzuk:

Iberiera     Euskara
Bios            Bihotza
Bizcar         Bizkar

HIZKUNTZA AFRIKARRAREN TEORIA

Afrikako hizkuntza batzuek euskararekin harremana? Schuchardt eta Mukarovskyren ustez,  bai. Hala ere, eta berberearen eta euskararen artean antzekotasun lexikoak badaude ere, ez dira nahikoa bi hizkuntza horien arteko jatorria bera izan dela frogatzeko. Duela gutxi, Maliko Dogon hizkuntza euskararekin konparatu zuten.

Hemen adibide batzuk:

Berbenerea       Euskara
Akir                    Aker
Nekk                  Ni, nik
Adar                  Adar (Berberez belaun edo oin esan nahi du)

MEDITERRANEOKO HIZKUNTZA PRE-INDOEUROPARREN TEORIA 

Teoria hau hizkuntza pre-indoeuroparrek erro berbera zutela dioen ideian oinarritzen da, eta euskara, berriz, Mediterraneo arroko hizkuntza batzuen artetik bizirik iraun duen azkena dela diote. Francesco Ribezzo hizkuntzalaria izan da teoria honen bultzatzailea, eta honen aburuz, hizkuntza indoeuroparrak baino lehen, hizkuntza nagusi bat zegoen. Hizkuntza horretatik beste hizkuntza batzuk sortu ziren, tartean, euskara. Gerora esan izan da, ordea, hurbiltasun geografikoak ahalbidetzen dituen antzekotasun xumeak direla.

KAUKASOKO HIZKUNTZEN TEORIA

Errusiarrak eta georgiarrak izan ziren, batez ere, teoria honen aldekoak. René Lafonek euskararen eta kaukasoren hizkuntzen artean 35 korrespondentzia topatu zituen. Geroago Mitxelenak egiaztatu zuen bazegoela antzekotasunik, adibidez, kasu ergatiboaren (nork) erabileran, aditzen pertsonaren pluraltasunean eta nekazaritzarekin eta abeltzaintzarekin loturiko zenbait hitzetan. Batez ere, georgierarekin du antzekotasun handiena.

Hemen adibide batzuk:

Georgiera       Euskara
Zari                   Zara
Gw                    Gu
Ezer                  Eder

Zuk, entzun al duzu beste teoriarik? 🙂  Horrela bada, euskaldunok gustora hartuko ditugu zure ekarpena. Jatorriak jatorri, euskaldunok euskaraz egiten jarraituko dugu, gaur bihar eta beti!!  GORA GURE HIZKUNTZA!!! 

Gaztelaniaz erabiltzen diren euskarazko hitzak: txirrista edo goitibehera

gaztela-euskaraEguzkia bere kobazulotik ateratzearekin batera, umorea itzuli zaigu. Euskaldunok euskarakadak egiten ditugula gauza jakina da. Bada, ordea, oraindik aztertu ez dugun fenomeno bat, gaztelania erabiltzen dutenek ere euskarazko hitzak euren esaldietan sartzen baitituzte.

Euskarak badu beraz eragina beste hizkuntza batzuetan, gaztelania, kasu.  Ez al duzue sekula entzun… “¿Bajamos por la txirrista? edo ¡Vaya gaupasa ha hecho mi hijo!“ bezalako esamoldeak? Norbaitek badaki nola esaten den “gaupasa” hitza gaztelaniaz? 🙂

Gaztelaniaz erabiltzen diren euskarazko hitzen zerrenda

SIRIMIRI Adibidea: “Hace sirimiri, mejor que cojas un paraguas o un chubasquero”.

GOXO Adibidea: “Ponte ese jersey que es muy goxo “.

GAUPASA Adibidea: “Claro, después de la gaupasa que te has pegado, ahora sin ganas de comer. Ya espabilarás”.

MUGA Adibidea: “Hemos pasado por la muga a eso de las 20:45”.

ZURITO Adibidea: “¿Me sacas un zurito y unas aceitunas, por favor?”.

TXIRRISTA Adibidea: “Ama, vamos al parque que Aitor quiere bajar por la txirrista”.

LARRI Adibidea: “Estoy larri, creo que lo mejor va a ser irme a casa”.

GOTIBEHERA Adibidea: “En fiestas de Bilbao ya no hay bajada de gotibeheras”.

HAMAIKETAKO Adibidea: “Ya hemos andado bastante. Vamos a comer el hamaiketako y luego seguimos con el paseo”.

SAGARDOTEGI Adibidea: “Esta noche nos vamos de sagardotegi”.

XELEBRE Adibidea: “Si, ya sabes de quién hablo, ese que vimos en Donostia que era un poco xelebre”.

ATERPE Adibidea: “Ha empezado a llover, mejor que esperemos en este aterpe”.

JAIA Adibidea: “Esta noche vamos a hacer jaia”.

TXIKI Adibidea: “No puede comer eso, todavía es muy txiki”.

AFARIMERIENDA Adibidea: “Si queréis quedamos mañana para hacer una afarimerienda”.

Ziur gehiago ere badirela, beraz, betiko legez, zuen ekarpenak ongietorriak izango dira zerrenda hau osatzeko. Bitartean, pozik bizi, gozatu eguraldiaz eta bizi euskaraz!!! 🙂

#umetakoberbak traola, gaur euskal tuiterlarion ahotan

“Kartapazio”, “gometxak”, “axota”, “sokasaltoa”, “kanikak”, “txikerra”, “xorroskiloa”, “berebila”, “xiba”, “kromoak”, “andereño”, “ta zu beti bat gehiago”… Atzera begiratu eta Euskal Herriko haurren lekuan jarri gara gaur euskal tuitlariak. #umetakoberbak traola goizean goizetik joera izan da Twitter sare sozialean, pil pilean egon den gaia izan baita 680 txio baino gehiagorekin, eta honen aurrean harro sentitzeko moduan gaude, beste behin, euskarak eta euskaldunok lezioa baitugu sarean.

Argazkia: eitb.com

Argazkia: eitb.com

“Andereño, komunera joan al naiteke?”, ez esan sekula esan ez duzunik!!! 🙂  “Azkena ipurdi gizena!!”, esaldi hau jolas garaitik bueltan, maiz esaten genuen. Eta… “Soinketa, Ingurune…” zenbat buruhauste!!! Hainbat kanta ere ez ditugu berehalakoan ahaztuko: “Don, don, belandron, belandroko elizan,zazpi gizon dantzan.. .” edo “saaardiña baaat”.

Eta zuk, zein esaldi edo hitz oroitzen dituzu??? Zurea pensatu bitartea, hemen gaur Twitterren #umetakoberbak traolarekin jasotako txioak. 🙂

Nork dio euskaldunok ez dugula umorerik?

Duela gutxi jakin dugu zozoa eta belea adiskidetu direla, eta, hori gutxi balitz, mundu osoan ezaguna egin den “Gangnam style” abestiaren dantzaria, Ipar Koreako mandatariaren anaia dela esan digute hor nonbait. Bai, txantxetan ari gara, baina kokoteraino gaude euskaldunok umorerik ez dugula diotenekin. Ez jakin horiek isiltzeko asmoz, eta euskara defentzatzeko helburuarekin, gaur euskaldunok umorea badugula frogatzen duen webgune baten berri emango dizuegu. Eta zuk, ba al duzu umorerik? : -)

Argazkia: Izparringia.net

Argazkia: Izparringia.net

Sarean kuxkuxean aritu gara, eta hara! Euskara eta umorea eskutik doazen webgune dibertigarri batekin egin dugu topo: Izparringia. Ziur asko zuetariko askok ezagutuko duzue orrialdea, baina Euskararen blog honetan, euskararekin zer ikusia duen guztia biltzea gustoko dugunez, euskal herritarroi wegune honen berri ematea otu zaigu. Izparringia.net umorea oinarri duen euskarazko orrialde digitala da. Hori bai, argitaratutako berri, albiste, artikulu, dokumentu, bideo edo dena delakoak ez du zertan bat etorri  behar errealitatearekin.

Hemen dituzue Izparrigia webguneko adibide gutxi batzuk:

Baionan esertzeagatik ordainduko da

Baionako udalak herriko parke batean txanponekin dabilen bankua instalatu zuen martxoan eta emaitzak ikusita, herri guztiko bankuak sistema honekin hornitzea erabaki du. Bankuak, 1 €ko txanpona sartu, eta 10 minutuz arantza metalikoak erretiratzen ditu. Denbora igarotakoan, arantza edo eztenak kolpe batez ateratzen dira, eta lehengo lekura itzuli. (irakurri artikulu osoa).

Euskara ez dator dogon hizkuntzatik, Venusetik dator

Rick Gómez eta Josheba La Carrá Euskal Herriko Unibertsitateko Guardiako Filologoen Saileko irakasleen arabera euskara ez dator dogon hizkuntzatik, Venus edo Artizar planetan du sorburua. Ikerlari biek IZPARRINGIAri adierazi diotenez, laster argitaratuko duten lan batek behin betiko argituko du gaur bertara arte mundua irrikitan izan duen misterioa: euskararen -eta euskaldunon- jatorria. (Irakurri artikulo osoa).

Ratzinger Euskal Herrira erretiratu da

“Vatikanotik hurbilegi” zegoelakoan, Joseph Ratzinger aita santu ohiak Castelgandolfoko egoitza utzi eta Euskal Herrian hartu du erretiroa, Izparringiak jakin ahal izan duenez. (Irakurri artikulu osoa ).

Argazkia: izparringia.net/

Argazkia: izparringia.net

Barcenas euskalduna?

Izparringiako ikerketa taldeak jakin duenez, Luis Fernandez (@Luistxo), euskal interneteko guru eta Codesyntaxeko kideak, zenbait euskal sarelarirengandik diruz betetako kartazalak jaso ditu, Umap-eko rankingeko postu gorenetan azaltzearen truke (twitterlari euskaldunen jarduna jaso eta filtratzen duen erreminta da Umap). (Irakurri artikulu osoa).

Baionan esertzeagatik ordainduko da

Baionako udalak herriko parke batean txanponekin dabilen bankua instalatu zuen martxoan eta emaitzak ikusita, herri guztiko bankuak sistema honekin hornitzea erabaki du. Bankuak, 1 €ko txanpona sartu, eta 10 minutuz arantza metalikoak erretiratzen ditu. (Irakurri artikulu osoa).

Hauek adibideak besterik ez dira. Albiste mundialak partekatzen dituzte aipatu webgunean, beraz, ondo pasatu nahi izatera, eta umorea euskaraz irakurri nahi izatera, badakizu. Beste toki edo webgunerik ezagutzen al duzu? Hala bada, Euskaren blog honetan edo Euskaldunok Euskaraz Facebook orrian aipa dezakezu. GORA EUSKAL UMOREA!!!

Bozkaizko, amultsu… Ezezagunak egiten zaizkigun euskarazko adjetiboak

Nork dio euskara ez dela aberatsa? Guk ere, gainerako hizkuntzak bezala, hamaika aukera eta ñabardura ditugu, kontua erabiltzea da! Hori dela eta, euskararen aberastasunaren onerako izango delakoan, euskarazko adjetibo bitxi baina erabilgarriak biltzeari ekin diogu. Ba al dakizu “gomutazkoa” zeren parekoa den? Eta zerbait “agorra” dela esatean, zertaz ari garen badakizu? Kutsu positiboko eta negatiboko hitzak bereiztu ditugu. 🙂

hitsa copy

POSITIBOAK

BORBORKARIA: Gaztelaniaz (pletórica) ingelesez (ebulliet)
BOZKAIZKOA: Gaztelaniaz (festiva, alegre), ingelesez (joyous)
BURBUILATSUA: Gaztelaniaz (burbujeante), ingelesez (effervescent)
JOLASTIA: Gaztelaniaz (juguetona), ingelesez (playful)
AMULTSUA: Gaztelaniaz (afable), ingelesez (good-natured)
ERNAGARRIA: Gaztelaniaz (emocionante), ingelesez (thrill, thrilling)
KITZIKAGARRIA: Gaztelaniaz (excitante), ingelesez (titillating)
SUKARTSUA: Gaztelaniaz (febril), ingelesez (feverish)
AIROSA: Gaztelaniaz (graciosa), ingelesez (graceful)
TOLESGABE: Gaztelaniaz (franca, sincera), ingelesez (heartfelt)
GARTSUA: Gaztelaniaz (con garra), ingelesez (sprightly)
ZAINTSUA: Gaztelaniaz (brava), ingelesez (bravado)

NEGATIBOAK

ARTEGA: Gaztelaniaz (agitada), ingelesez (angustiosa)
LARRIMINEZKOA: Gaztelaniaz (angustiada), ingelesez (angst)
ZARPAILA: Gazteleraz (de baja calidad), ingelesez (trashy)
ERRABIATSUA: Gaztelaniaz (inestable), ingelesez (volatile)
EROSTARIA: Gaztelaniaz (fúnebre), ingelesez (funereal)
AGORRA: Gaztelaniaz (árida), ingelesez (arid)
GOGOILUNA: Gaztelaniaz (melancólica), ingelesez (brooding)
GOMUTAZKOA: Gaztelaniaz (nostálgica), ingelesez (wistful)
HITSA: Gaztelaniaz (gris, plomiza), ingelesez (gloomy)
MELENGA: Gaztelaniaz (meloso), ingelesez (meloso)

Aurrerantzean, badakizu, euskarak hiztegi aberatsa du, beraz, bizi euskaraz, eta aberastu zure hizkuntza!! ZORIONTSUAK IZAN! 🙂