Category Archives: Txoritxoa lumatuz

Zatoz kafea hartzera, Patxi!

New Yorketik bueltatzen denean, etxera gonbidatuko dut Patxi. Albertorekin batera etor dadila, nahi izanez gero. Kafea hartzera gonbidatuko ditut, eta ez, ez dut txiste txarrik egingo hemen kafeari jartzen diogun beste izenarekin, hori publizitatea litzatekeelako. Kafera gonbidatuko dut, etxeko egongelan esertzeko aitzakia izango delako. Telebistaren parean jartzeko.

 canalvasco

 

Aurren-aurrena bidaia nola egin duen galdetuko diot. Lizartza eta Arribe artean desberdintasunik topatu al duen galdetuko diot, ez al duen eguraldi bera egiten mugaren alde batean zein bestean. Kexua disimulatuta geratuko da, hartara, eguraldiarena elkarrizketa zailei ekiteko trikimailu egokia izaten dela badakielako harek. Kafearekin batera pasta goxo-goxoak ere eskeiniko dizkiet gero.Eskerrak emango dizkiet hartara. Eskerrak, Estatu Batuetako bidaian aurkeztu berri duten akordioari esker nire aitonaren osaben osabek Canal Vascon ikusi ahalko nautelako. Kafea azukrez gozatu eta gero, orduan azalduko diet gonbitaren benetako helburua.

 

Telebista piztu, eta zappinga egiten hasiko naiz. Behin LTDaren kate guztiekin bukatuta, botoitxoari eman, eta analogikoan jarriko dut telebista. Argi geratuko zaie hartara nire aitonaren osaben osabek ez bezela, nire amak semea ikusi nahi duenean, begiak pantailan utzi behar izaten dituela. Elur maluten modukoek betetzen dute pantaila gurean, ETBren botoia sakatzen dugun aldioro. Nire amak ez duela semea itxuroso ote dagoen ganoraz ikusterik. Anai aberatsenera jauzi egin, eta ETB2koa ere jarriko nieke, baina ezin: Hilabete batzuk badira gure bailaran bateonbati bururatu zitzaiola asteburuko pilota partiduak Nitron ematen zituztenez, txoritxo erdaldunak beharko lukeen frekuentzian Nitro jarri behar zela. Lehentasun kontua, nonbait. Pilota nagusi, eta hortxe gakoa: pilota. Asko dira Nafarroako Gobernuak bere garaian ETB analogikoan mantendu bazuen, pilota partiduak ezin ikusteak soraraziko lukeen iraultzaren beldur zelako izan zela. Eta harez geroztik, hortxe ari dira, 22rako partiduan, gobernu nafarra bera eta jaurlaritza. Ez batek ez besteak ez omen du ordaindu nahi. Markagiailuan beraz, husna. Ez gorri ez urdin. Zuri, pantailako elur maluten zuri bera. Iparraldeko afera konponduta, poztu ere poztu ginen, iparreko auokoengatik batetik, baina baita Nafarroako konponbidea gerturatzen zuela uste genuelako: bi estatu desberdinak tartean egonda posible bazen, nola ez ba estatu bakar baten barruko bi erkidegoren artean! Eta orain berriz, Ameriketan lehenago, Euskal Herrian bertan baino…

 

Arriberako bisita amaitzeko, pasiora gonbidatu eta Elosta mendira igoko ditut. Tontorrean dagoen errepetidore zaharra erakutsiko diet. Arkeologia museo batean beharko lukeenak lanean nola segitzen duen ikustearekin batera, burdin guzti hura erosteko gure herrian zer nolako lanak hartu zituzten azalduko diet hartara. Nola txiki-txiki nintzela, gurasoek eta auzokoek kontzertuak eta zozketak antolatu behar izan zituzten, ETB gurera ekartzeak zekartzan gastuei aurre egiteko. Hartara, errepetidore zaharra ordezkatuko duen tramankulu berria nola ordaindu bururatuko zaie. Eta denbora gutxiren buruan Arribera itzultzeko aitzakia izango dute. Olatz Arrietak baino, nik neronek egingo diet kronika. Hantxe agertuko gara guztiok kontent kontent, zer nolako aurrerapausua egin dugun azpimarratuz. Yankeelandiara egindako bidaia errepikatu ahalko dute, alegia, hain hurrutira joan gabe…

Uste ustelak

Ez dut opor gehiagorik sekulan hartuko! Zin dagit! Aukerarik ere izango ez duzulako, gaineratuko du azken albisteen jakitun den ezkorren batek. Hala izango da behar bada, baina bestela balitz ere, agintzen dizuet ez naizela inoiz gehiago oporretara joango.

Uda guztian opor aste bakarra nuela, eta ea zergatik ez nuen egun gehiagorik hartzen galdetu zidan lagun batek. Telebista ondoratu egingo delako ni gabe, erantzun nion txantxetan. Ederki beldurtu nintzen Kadiztik bueltan Deiak argitaratutako txosten ikusitakoan. Rappelen antzera, eguraldia ez ezik bestelakoak ere iragartzen hasia ote nintzen? Aspaldiko partez, zubi itxurako asteburu luzea hartu berri dut, eta gaur ongi etorria, Jaurlaritzaren murrizketen berriak.

Nire antzera hilabete bukaera nomina baino fakturaren ordaina jasotzen dugunok jakin badakigu ez garela gu estatistika horretan agertzen. Kaleratu beharreko lankideen zenbakian ez garela agertzen, txoritxoarenean aspaldian bi zenbaketa desberdin direlako. Eta bigarren horretan, autonomo dela, ekoiztetxeetako lankide dela, ohikoak dira kaleratze, kontrato amaiera eta halako kontuak.  Eta horrek arazoaren larria arindu baino, larritu ez du egiten.

Aitortuko dizuet aspaldian nuela buruan ETBren kapaina berriaren gainean zer edo zer idazteko asmoa. Baina beldur nintzen, azken gertakarien harira, nire ikerketak sekulako exklusiba bistaraziko zuelako. Kanpaina bizi eta koloretsuak izan ohi dira, auzokoarenean bezelaxe baita gurean ere, ikasturte berriaren iragarle. Aurtengoa, ordea, bereziki motela ez ezik, triste xamarra ere badela esango nuke. Saio berrien ordez (ba al da ba saio berririk?), pelikulen irudiak baino ez, musika lasai-lasaiaren laguntzaz. Eta hortxe piztu zen argi gorria, lankide batek aipatu zidanean “La lista de Schlindler” pelikulako soinu bandakoa zela uste zuela. Danger, danger! Warning, warning! Nazien garaiak berpiztera doaz! Burura etorri zitzaidan erehala Surio zuzendaritzara iristearekin batera, euskal itxurako aurkezle guztiak kaleratzeko asmoa zuenaren berria. Sareko kinieletan bakarren batek aipatu ere aipatu zuen eguraldi maparen aurrean agertzen zen Olentzeroren lehengusu itxurako hura izango zela kaleratzen lehena. Sudur-luze kuadrila gehientsuena lanean jarraitzen genuela ikusita, lasaitu nintzen handik gutxira, baina hara non, eta ikasturte berriarekin, Agirregomezkorta kalera! Honez gero Franck Dolosor, Hasier Etxeberria eta hirurok baino ez gara geratzen euskal-morrosko-peto-petoen lobbyan.

Nere biziraupena ez ezik hainbat lagunena kolokan zegoela ikusita, ikerketari ekin nion, eta hara: Kantua ez zen Spilberg-en pelikulakoa: Flandriako orkestrak “Cousins” pelikularako osatutako “Love theme”. Gure lapikoa azken aldian goxatzen duen bakarra sukaldea bera bait da. Hura nonbait amuleto. Baina hara non, maitasun kontua beharko lukeena, gorroto eta txikizio bihurtu zuen gure buruak. Eta hori, kantuaren aukeraketa baino esanguratsuagoa eta adierazgarriagoa bada, zuzendaritza berriak ez bait du marketingarekin asmatzen. Urre gorria berak ere txatarra eta txapa itxura hartuko luke, zelofanean bilduta ere. Etxean zaude, guztiona da etxea… horiek leloak azkenaldian, baina etxeko epelean goxo beharrean, pareten artean preso sentizen da asko eta asko. Horregatik akaso, maitasuna inoiz baino beharrezkoago. Horretarako ordea, begi berriak baino, beste zerbait behar dugunaren susmoa dut. Argi dago beraz, batzuenak zein besteenak, usteak, erdi ustel direla. Edo ustel, besterik gabe.

Kaiolatik kabira

kaiolabisEz dezala inork izenburuko kakofonian, hitz joku merkerik bilatu. Irainaz haratago, konponbide bila abiatutako bidea izango delako txoritxoa lumatzeko erabiliko dugun tarte hau. Konponbidea behar, behar duelako, begi bistakoa denez. Ukazioak ez du arazo hori larritu baino egiten. Ez ditzala inork, ordea, lerro hauek erasotzat har. Abidideak zehatzak izango dira, baina izenik ezean, pluralean idatzitakoa izango da. Gu. Plural maiestatikoa. Gu guztiok. Izango da denbora arduradunetaz aritzeko, ba bait dute erantzukizunik, noski. Lehengoek eta oraingoek. Izango da tarterik ikusleen axolagabekeriaren ondorioetaz aritzeko, mesede baino kalte egiten bait dio aferari. Baina batez ere, dagokidan neurrian, langileetaz arituko gara hemen batez ere. Erantzuleak kanpoan bilatzen aritu baino, eraikitzaileagoa izango delako hausnarketa autokiritikoa burutzea.

Aurreko batean, euskerazko korteek erderazko katean zuten trataeraren gaineko eztabaida interesgarria abiarazi zuten Sustatun. (http://sustatu.com/1313134517) Susmoa hartuta nago askotan gure buruan etsaia berez dena baino gaiztoago egiten dugula. Arazoa hori bait da: Zein da horrela jokatzeko kriterioa? Kriterio eza, hortxe gakoa. Eta noski, gurasoaren errietaren beldur den semetxoak barrabaskeri gutxiago egingo du beti, eta oraintxe bertan jakin badaki semetxo horrek, euskera behar bezainbeste ez zainduta ere, belarrondokorik ez duela izango. Horren aurrean zer? Errezenera jo? Mingarria egin zitzaidan, mingarria oso, duela gutxi nire herriko euskaldun peto petoa erderaz entzun nuenean Gaur Egun albistegian. Seguru nago lankideak ez ziola galdetu ere euskeraz ba ote zekien, bestela nahiago izango lukeelako, ziur naiz, euskeraz aritu. Bitan galdetu beharrean, erderaz galdetuta, erantzun bat baldin badut, bietan erabili ahalko dudana, zertarako denbora gheiago eman euskerazkoa lortzeko, pentsatuko zuen akaso… Edo besterik gabe, eta horrek kezkatzen nau gehiago, aferari ez zion ez minutu erdirik eskeini, ez buruan itzuli erdirik. Hori da marka!

kaiola

Txoritxoa preso dugu. Kaiolan preso. Guztien artean eraikitako kartzelan. Garai batean koloretsua zen txoritxo hori bera, seriotuta dago look aldaketan kolorea kendu ziotenetik. Okerrena da, kolorea marrazkitik ez ezik, eguneroko jardunetik ere kendu diogula. Triste atzematen da. Faltan botako ditu, seguraski, hegan hasi zeneko garaiak. Baliabide gutxiago, baina gogo eta ilusio gehiago zituenekoa. Argi dago, militantzia hutsa baino bazka gehiago behar duela txoriak haziko bada, baina hura ere behar du. Denbora luzeegia joan da kaiolan sartu genuenetik, eta hegan egiten ere ahaztu zaio dagoeneko gaixoari. Hegaldiari ekiteko, txoriak hegan egin behar duela uste badugu behintzat, bultzadatxoa beharko du. Baina ezin botako dugu amildegitik behera, airera bideratutakoa behar du bultzada horrek. Abiapuntua? Kabia bera, kaiola baino hobe!